Przykład analizy szkód łowieckich w województwie dolnośląskim

Województwo dolnośląskie jest regionem o dużym znaczeniu dla produkcji roślinnej, szczególnie w zakresie upraw zbożowych, rzepaku oraz kukurydzy. W praktyce terenowej szkody łowieckie w tym regionie nie mają jednego stałego schematu. Inaczej wygląda ocena szkód w rozległych uprawach zbóż na terenach otwartych, inaczej w rzepaku położonym przy kompleksach leśnych, a jeszcze inaczej w kukurydzy, gdzie uszkodzenia mogą być częściowo ukryte wewnątrz łanu.

Dla Dolnego Śląska istotne jest również zróżnicowanie warunków glebowych i przestrzennych. W części gospodarstw pola są duże, dobrze ukształtowane i prowadzone intensywnie, natomiast w innych lokalizacjach uprawy są poprzedzielane zadrzewieniami, ciekami wodnymi, rowami lub niewielkimi kompleksami leśnymi. To właśnie takie miejsca często wymagają dokładniejszej analizy, ponieważ szkody wyrządzone przez zwierzynę nie zawsze są równomiernie widoczne z poziomu gruntu.

Kazus terenowy: rzepak ozimy w powiecie średzkim

Jako przykład można wskazać analizę szkód w uprawie rzepaku ozimego na terenie powiatu średzkiego. Wybrany obszar miał charakter typowo rolniczy, z dużym udziałem pól uprawnych oraz lokalnymi pasami zadrzewień. Powierzchnia objęta analizą wynosiła 46,7 ha. Nalot wykonano w kwietniu 2025 r., czyli w okresie, w którym rzepak ozimy znajduje się już w fazie intensywnej wegetacji wiosennej, a wcześniejsze uszkodzenia spowodowane żerowaniem zwierzyny mogą być nadal możliwe do uchwycenia w strukturze łanu.

W tym przypadku główny problem dotyczył szkód powodowanych przez jeleniowate, przede wszystkim sarnę. Charakter uszkodzeń był zgodny z typową morfologią szkód w rzepaku: miejscowe przerzedzenia, nierównomierna obsada roślin, fragmenty słabiej rozwinięte oraz ślady zgryzania widoczne zwłaszcza w częściach pola położonych bliżej naturalnych osłon terenowych. Nie były to szkody o jednolitym, prostym układzie. Część uszkodzeń miała charakter punktowy, a część układała się w pasy i skupiska związane z kierunkiem przemieszczania się zwierzyny.

Materiał z nalotu pozwolił porównać kondycję całej uprawy, a nie tylko miejsca wskazane podczas oględzin z ziemi. Dla rzepaku ma to duże znaczenie, ponieważ z poziomu gruntu łatwo skupić się na najbardziej widocznych fragmentach szkody, pomijając obszary słabszego rozwoju roślin znajdujące się głębiej w łanie. Ortofotomapa umożliwiła oddzielenie miejsc o wyraźnych cechach żerowania od fragmentów, w których obniżona kondycja roślin mogła wynikać z innych czynników, takich jak mozaikowatość gleby, zastoiska wodne lub nierównomierne przezimowanie.

Rozdzielczość opracowania wynosiła około 1,6 cm/px, co przy tej powierzchni było wystarczające do oceny układu uszkodzeń, przebiegu przejść zwierzyny oraz różnic w zwarciu łanu. W analizie nie chodziło wyłącznie o wskazanie, że szkoda wystąpiła. Kluczowe było uporządkowanie jej przestrzennego rozkładu i pokazanie, które fragmenty uprawy faktycznie wykazywały cechy typowe dla szkód łowieckich, a które wymagały ostrożniejszej interpretacji.

Tego typu szacowanie szkód łowieckich dronem w województwie dolnośląskim pozwala przygotować materiał bardziej uporządkowany niż pojedyncze zdjęcia wykonane z ziemi. Jest to szczególnie ważne wtedy, gdy rolnik potrzebuje nie tylko ogólnego potwierdzenia szkody, ale również czytelnego pokazania jej zasięgu, układu i związku z cechami terenowymi.

Wnioski z analizy

W przypadku rzepaku ozimego sama ocena z poziomu gruntu może być niewystarczająca, zwłaszcza gdy szkody są rozproszone i nie tworzą jednego zwartego płatu. Nalot dronem pozwala spojrzeć na całą uprawę jednocześnie, a następnie powiązać widoczne uszkodzenia z układem pola, sąsiedztwem zadrzewień oraz miejscami, z których zwierzyna najprawdopodobniej wchodziła w uprawę.

W analizowanym przypadku szczególnie istotne było rozdzielenie uszkodzeń mających cechy żerowania jeleniowatych od naturalnych różnic w rozwoju rzepaku. Takie rozróżnienie ma znaczenie praktyczne, ponieważ w sporach dotyczących szkód łowieckich często problemem nie jest samo stwierdzenie szkody, lecz jej rzeczywisty zakres i sposób wyliczenia powierzchni objętej uszkodzeniem.

Ekspertyza z nalotu nie zastępuje czynności formalnych przewidzianych w procedurze szacowania szkód, ale stanowi mocny materiał pomocniczy. Dobrze przygotowana ortofotomapa, analiza rozmieszczenia szkód i opis ich charakteru mogą ułatwić rolnikowi, kołu łowieckiemu albo pełnomocnikowi ocenę sytuacji bez opierania się wyłącznie na subiektywnych oględzinach wybranych fragmentów pola.

Przy wstępnej ocenie zasadności wykonania dokumentacji pomocny może być również kalkulator szkód łowieckich, który pozwala uporządkować podstawowe dane dotyczące powierzchni uprawy i skali uszkodzeń. Nie zastępuje on ekspertyzy terenowej, ale może ułatwić podjęcie decyzji, czy warto zlecić dokładniejszą analizę z nalotu.

Najczęściej spotykane problemy przy szkodach łowieckich na Dolnym Śląsku

W praktyce województwa dolnośląskiego szczególnie często pojawiają się następujące sytuacje:

• szkody w rzepaku powodowane przez sarny i jelenie, widoczne jako zgryzanie, przerzedzenia oraz nierównomierny rozwój roślin,
• szkody w kukurydzy powodowane przez dziki, obejmujące buchtowanie, łamanie roślin i wyjadanie kolb,
• szkody w pszenicy oraz innych zbożach powodowane przez jeleniowate, szczególnie w rejonach sąsiadujących z lasami i zadrzewieniami,
• rozproszone szkody łowieckie na dużych areałach, trudne do pełnego udokumentowania wyłącznie podczas oględzin pieszych,
• spory dotyczące tego, czy słabszy stan uprawy wynika ze szkody łowieckiej, warunków glebowych, podtopień, przezimowania lub innych czynników agrotechnicznych.

W takich przypadkach analiza z drona pozwala ograniczyć ryzyko pominięcia części szkody oraz lepiej udokumentować jej układ przestrzenny. Jest to szczególnie przydatne wtedy, gdy uszkodzenia nie są skupione w jednym miejscu, lecz występują pasowo, punktowo albo w kilku oddalonych od siebie fragmentach pola.

Rolnik, który chce rzetelnie udokumentować szkodę łowiecką w uprawie, powinien zadbać o materiał pokazujący nie tylko pojedyncze ślady żerowania, ale również całościowy obraz pola. Właśnie w tym zakresie ekspertyza z nalotu Sky Agro Tech może być praktycznym wsparciem przy ocenie rzeczywistego rozmiaru szkody, przygotowaniu dokumentacji oraz rozmowie z kołem łowieckim lub pełnomocnikiem.