Czy ortofotomapa może być pomocna przy szkodach łowieckich?

Czym jest ortofotomapa w sprawach o szkody łowieckie?

Ortofotomapa to przetworzony obraz terenu uzyskany ze zdjęć lotniczych, najczęściej wykonanych z bezzałogowego statku powietrznego. W odróżnieniu od pojedynczego zdjęcia z drona nie jest tylko fotografią poglądową. Jest materiałem przestrzennym, który można analizować w odniesieniu do granic pola, działek ewidencyjnych, powierzchni uprawy, stref uszkodzonych, przeszkód terenowych oraz układu szkody w całym areale.

W szkodach łowieckich ma to bardzo duże znaczenie. Tradycyjne oględziny, szczególnie na dużych polach kukurydzy, rzepaku, zbóż, łąk lub pastwisk, mogą nie pokazać pełnego obrazu szkody. Osoba idąca przez pole widzi tylko określony pas uprawy. Wysoka kukurydza, nierównomierne wschody, zróżnicowanie stanowiska, koleiny, zastoje wodne, ścieżki technologiczne albo zarośnięte rowy mogą dodatkowo utrudniać ocenę. Ortofotomapa pozwala spojrzeć na uprawę z góry i zobaczyć strukturę szkody jako całość.

Dobrze wykonana ortofotomapa szkód łowieckich pozwala odróżnić uszkodzenia przypadkowo zauważone od uszkodzeń rzeczywiście występujących na całym polu. Dzięki temu łatwiej ustalić, czy szkoda obejmuje pojedyncze place żerowania, ciągi przejść zwierzyny, wygniecenia, buchtowiska, powierzchnie wyjedzone, uszkodzenia rzędów, strefy strat w łanie albo rozległe fragmenty uprawy niewidoczne z poziomu ziemi.

Ortofotomapa a Prawo łowieckie i rozporządzenie

W praktyce rolnik często pyta, czy ortofotomapa może być użyta przy szacowaniu szkód łowieckich. Odpowiedź jest szczególnie ważna, ponieważ przepisy dotyczące szkód łowieckich nie ograniczają ustalania powierzchni wyłącznie do tradycyjnego pomiaru w terenie. Rozporządzenie Ministra Środowiska z 16 kwietnia 2019 r. w sprawie szczegółowych warunków szacowania szkód w uprawach i płodach rolnych wskazuje, że obszar całej uprawy może być ustalany m.in. przy użyciu odbiorników GNSS, danych z systemów informacji przestrzennej GIS oraz na podstawie zdjęć wykonanych z bezzałogowych statków powietrznych, czyli dronów.¹

To bardzo istotny punkt dla osób szukających informacji takich jak: szacowanie szkód łowieckich dronem, metody szacowania szkód łowieckich, metodyka szacowania szkód łowieckich albo prawo łowieckie szacowanie szkód. Przepisy przewidują, że obszar uprawy, która została uszkodzona, ustala się przez pomiar uszkodzonych części uprawy i wyliczenie sumy ich pól powierzchni, a do wykonania pomiarów oraz szkiców można wykorzystywać m.in. metody GNSS, GIS oraz zdjęcia z dronów.²

Oznacza to, że ortofotomapa nie jest wyłącznie atrakcyjną grafiką. Może być narzędziem zgodnym z kierunkiem przewidzianym w przepisach, o ile została wykonana i zinterpretowana w sposób rzetelny. Nie zastępuje protokołu oględzin ani protokołu szacowania ostatecznego, ale może pomóc w ustaleniu danych, które później mają znaczenie przy oględzinach, szacowaniu ostatecznym, zastrzeżeniach do protokołu lub rozmowie z kołem łowieckim.

Co można ustalić na podstawie ortofotomapy przy szkodach łowieckich?

Ortofotomapa jest szczególnie przydatna wtedy, gdy trzeba uporządkować trzy podstawowe elementy: powierzchnię uprawy, powierzchnię uszkodzoną oraz procent uszkodzeń. To właśnie te dane najczęściej decydują o tym, czy ocena szkody jest logiczna, spójna i możliwa do obrony w rozmowie z drugą stroną. W przypadku dużych pól różnica między oceną „na oko” a analizą ortofotomapy może być bardzo istotna.

Dla rolnika najważniejsze jest to, że ortofotomapa nie pokazuje tylko pojedynczego miejsca. Pokazuje relację szkody do całej uprawy. W praktyce ma to ogromne znaczenie przy takich zagadnieniach jak powierzchnia zredukowana szkody łowieckie, ostateczne szacowanie szkody łowieckiej, protokół szacowania szkód łowieckich oraz odszkodowania łowieckie.

Jeżeli pole ma kilkanaście, kilkadziesiąt albo kilkaset hektarów, ocena szkody wyłącznie z poziomu ziemi może prowadzić do pominięcia części uszkodzeń. Dotyczy to zwłaszcza upraw, w których zwierzyna przemieszcza się wewnątrz łanu, a uszkodzenia nie są dobrze widoczne z dróg, miedz albo skrajów pola.

Ortofotomapa a powierzchnia zredukowana

Jednym z najważniejszych pojęć w szacowaniu szkód łowieckich jest powierzchnia zredukowana. W uproszczeniu chodzi o połączenie powierzchni uszkodzonego obszaru z procentem zniszczenia uprawy na tym obszarze. Rozporządzenie wskazuje, że wysokość odszkodowania za szkody w uprawach ustala się przez przemnożenie obszaru uszkodzonej uprawy przez procent jej zniszczenia, co daje powierzchnię zredukowaną.³

Ortofotomapa jest pomocna, ponieważ oddziela dwa elementy, które w praktyce często bywają mylone. Pierwszym jest powierzchnia miejsca, na którym występuje szkoda. Drugim jest intensywność uszkodzeń w tej powierzchni. Fragment uprawy może mieć na przykład kilka hektarów, ale szkoda nie musi obejmować go w stu procentach. Z drugiej strony niewielki fragment pola może być zniszczony całkowicie. Bez precyzyjnego zobrazowania przestrzennego łatwo o uproszczenia.

Z tego powodu ekspertyza z nalotu dronem nie powinna ograniczać się do ładnych zdjęć. Jej wartość polega na tym, że pozwala pokazać granice obszarów uszkodzonych, wskazać ich powierzchnię, opisać charakter uszkodzeń oraz przedstawić je w sposób zrozumiały dla osób uczestniczących w sprawie.

Więcej o samym pojęciu możesz przeczytać na podstronie: powierzchnia zredukowana w szkodach łowieckich.

Kiedy ortofotomapa jest szczególnie potrzebna?

Ortofotomapa jest przydatna niemal przy każdej większej szkodzie, ale są sytuacje, w których jej znaczenie rośnie szczególnie mocno. Dotyczy to przede wszystkim przypadków, w których szkoda jest rozproszona, pole ma dużą powierzchnię, uprawa jest wysoka, a uszkodzenia występują w głębi łanu. W takich warunkach przejście przez kilka losowych miejsc nie daje pełnego obrazu.

Ortofotomapa jest szczególnie ważna przed ostatecznym szacowaniem szkody łowieckiej. Jeżeli nalot zostanie wykonany odpowiednio wcześnie, można jeszcze udokumentować stan uprawy przed dalszym żerowaniem, przed zmianą warunków pogodowych, przed zbiorem albo przed mechanicznym usunięciem skutków szkody.

W jakich uprawach ortofotomapa sprawdza się najlepiej?

Największą wartość ortofotomapa daje tam, gdzie szkoda łowiecka ma wymiar przestrzenny i trudno ją rzetelnie objąć wzrokiem z poziomu ziemi. Dotyczy to wielu upraw, ale szczególnie często są to: kukurydza, rzepak, zboża, użytki zielone, łąki, pastwiska, a także większe pola, na których zwierzyna żeruje w głębi areału.

Szkody łowieckie w kukurydzy

Szkody łowieckie w kukurydzy należą do najtrudniejszych do oceny tradycyjnie. Kukurydza daje zwierzynie osłonę, a w późniejszych fazach rozwoju skutecznie zasłania wnętrze pola. Dziki, jelenie, daniele i inne gatunki mogą powodować wygniecenia, wyjadanie kolb, łamanie roślin, tworzenie ścieżek i placów żerowania. Z brzegu pola często widać tylko część problemu.

Ortofotomapa pozwala zobaczyć, czy szkoda występuje wyłącznie przy skraju, czy także w środku łanu. To ważne, ponieważ w kukurydzy różnica między realną powierzchnią uszkodzoną a powierzchnią zauważoną podczas krótkich oględzin może być znacząca.

Szkody łowieckie w rzepaku

Szkody łowieckie w rzepaku wymagają ostrożnej interpretacji. Rzepak może być nierówny z wielu powodów: przez warunki zimowe, obsadę, stanowisko, presję chorób, wymoknięcia albo lokalne problemy agrotechniczne. Jednocześnie jest uprawą atrakcyjną dla zwierzyny, zwłaszcza w okresach ograniczonej dostępności innego pokarmu.

Ortofotomapa pomaga rozdzielić układ uszkodzeń od naturalnej zmienności plantacji. Nie przesądza automatycznie o przyczynie szkody, dlatego standardowym elementem pracy powinna być również inspekcja naziemna. To połączenie obrazu z drona i weryfikacji w terenie buduje znacznie mocniejszą podstawę do ekspertyzy.

Szkody łowieckie na łąkach i pastwiskach

Szkody łowieckie na łąkach i pastwiskach często mają postać buchtowania, naruszenia darni, zrycia powierzchni, zanieczyszczenia masy zielonej albo uszkodzeń, które wpływają na możliwość dalszego użytkowania. Ortofotomapa pozwala wskazać, gdzie znajdują się uszkodzone fragmenty i jak rozkładają się na całej powierzchni użytku zielonego.

W takich sprawach istotna jest nie tylko powierzchnia uszkodzona, ale także ocena, czy teren wymaga odtworzenia, dosiewu, wyrównania albo innych czynności przywracających użyteczność. Ekspertyza z nalotu może uporządkować część przestrzenną, natomiast wnioski praktyczne powinny być weryfikowane w terenie.

Ortofotomapa nie jest zwykłym zdjęciem z drona

Wiele osób myli pojedyncze zdjęcia wykonane z góry z pełną ortofotomapą. Zdjęcie może pokazać fragment pola i być pomocne poglądowo, ale nie zawsze pozwala na precyzyjne określenie powierzchni. Ortofotomapa jest materiałem przetworzonym, który powstaje z wielu zdjęć połączonych w jedną spójną całość. Dzięki temu można ją analizować w systemach GIS, zestawiać z granicami działek, mierzyć powierzchnie i wycinać fragmenty przedstawiające konkretne strefy szkody.

Przy szkodach łowieckich ma to zasadnicze znaczenie. W praktyce nie wystarczy powiedzieć, że „szkoda jest duża” albo że „pole zostało uszkodzone”. Trzeba pokazać, gdzie dokładnie występują uszkodzenia, jaki mają zasięg, czy są związane z żerowaniem zwierzyny, czy wynikają z innych czynników, oraz jak przekładają się na powierzchnię zredukowaną.

Jak ortofotomapa pomaga przy protokole szacowania szkód łowieckich?

Protokół szacowania szkód łowieckich jest dokumentem sporządzanym w ramach procedury przewidzianej przepisami. Ekspertyza z nalotu nie zastępuje tego protokołu i nie powinna być przedstawiana jako jego zamiennik. Jej rola jest inna: dostarcza materiału technicznego, który pomaga lepiej przygotować się do oględzin, zrozumieć układ szkody i ocenić, czy dane wpisane do protokołu odpowiadają rzeczywistości widocznej na polu.

Jest to szczególnie ważne, gdy w protokole pojawiają się rozbieżności dotyczące powierzchni uszkodzonej, procentu zniszczenia, gatunku zwierzyny, charakteru szkody albo opisu stanu uprawy. Ortofotomapa może pokazać, czy uszkodzenia są skupione w kilku miejscach, czy rozproszone po całym polu. Może również ułatwić przygotowanie zastrzeżeń do protokołu, jeżeli osoba poszkodowana nie zgadza się z ustaleniami.

Jeżeli chcesz lepiej zrozumieć typowe błędy w dokumentacji, sprawdź również: protokół szacowania szkód łowieckich – najczęstsze błędy.

Ortofotomapa a odwołanie od szacowania szkody łowieckiej

W sprawach, w których rolnik albo druga strona nie zgadza się z ustaleniami, bardzo duże znaczenie ma materiał zebrany we właściwym czasie. Ortofotomapa wykonana po stwierdzeniu szkody może utrwalić stan uprawy, który później ulega zmianom. Rośliny mogą dalej rosnąć, zwierzyna może ponownie wejść w pole, może nastąpić zbiór, koszenie, zaoranie albo pogorszenie warunków pogodowych.

Dlatego w przypadku większych szkód nie warto czekać do ostatniej chwili. Nalot wykonany szybko po ujawnieniu uszkodzeń może pomóc w przygotowaniu materiału do rozmowy z kołem łowieckim, do analizy protokołu albo do konsultacji z prawnikiem specjalizującym się w szkodach łowieckich. Sky Agro Tech współpracuje z kancelarią prawną zajmującą się tego typu sprawami, natomiast sama ekspertyza z nalotu koncentruje się na części technicznej: powierzchni, obrazie szkody, charakterze uszkodzeń i dokumentacji przestrzennej.

Jeżeli dopiero jesteś na etapie zgłoszenia szkody, pomocny może być także poradnik: jak zgłosić szkodę łowiecką krok po kroku oraz podstrona: wniosek o szacowanie szkody łowieckiej – co musi zawierać.

Najczęstsze błędy przy ocenie szkody bez ortofotomapy

Brak ortofotomapy nie oznacza automatycznie, że szacowanie jest wadliwe. W wielu prostych przypadkach tradycyjne oględziny mogą wystarczyć. Problem pojawia się wtedy, gdy szkoda jest duża, rozproszona albo trudna do zobaczenia z poziomu ziemi. W takich sytuacjach brak materiału przestrzennego może prowadzić do błędów.

1. Ocena tylko z brzegu pola – szkody położone w środku łanu mogą zostać pominięte albo niedoszacowane.
2. Mylenie powierzchni uszkodzonej z powierzchnią zredukowaną – sam obszar występowania szkody nie zawsze oznacza stuprocentowe zniszczenie całego fragmentu.
3. Brak rozdzielenia szkód od innych czynników – w rzepaku, zbożach i użytkach zielonych konieczna jest weryfikacja, czy widoczne zmiany wynikają z żerowania, warunków pogodowych, stanowiska czy agrotechniki.
4. Zbyt późna dokumentacja – po zbiorze, zaoraniu albo dalszym żerowaniu zwierzyny odtworzenie pierwotnego obrazu szkody jest znacznie trudniejsze.
5. Brak czytelnego materiału dla drugiej strony – opis słowny bywa kwestionowany, natomiast ortofotomapa pozwala pokazać układ szkody w sposób przejrzysty.

Co zawiera ekspertyza z nalotu Sky Agro Tech?

Ekspertyza z nalotu przygotowywana przez Sky Agro Tech jest opracowaniem technicznym, które ma wspierać ocenę szkód łowieckich w sposób przejrzysty, mierzalny i zrozumiały. Nie jest wyceną szkód łowieckich w sensie ustalenia kwoty odszkodowania. Jej podstawowym celem jest pokazanie powierzchni i skali zniszczeń w odniesieniu do całej uprawy.

Standardowo ekspertyza może obejmować:

• wykonanie nalotu dronem nad wskazaną uprawą,
• przygotowanie ortofotomapy lub materiału obrazowego z nalotu,
• wskazanie całkowitej powierzchni analizowanej uprawy,
• wyznaczenie obszarów objętych szkodą,
• określenie procentowego udziału uszkodzeń względem powierzchni uprawy,
• wskazanie charakteru szkody widocznego na materiale obrazowym,
• uwzględnienie przeszkód i elementów nieprodukcyjnych, które mogą wpływać na realną powierzchnię użytkowania,
• wycinki ortofotomapy przedstawiające istotne fragmenty szkody,
• inspekcję naziemną jako standardowy element weryfikacji źródła szkody.

Taki materiał może być pomocny zarówno dla rolnika, który chce rzetelnie udokumentować szkodę, jak i dla koła łowieckiego, które chce przeprowadzić ocenę w sposób uporządkowany i ograniczyć ryzyko sporu. W praktyce dobra dokumentacja działa na korzyść obu stron, ponieważ zmniejsza przestrzeń dla przypadkowych ocen i nieprecyzyjnych założeń.

Czy ortofotomapa rozstrzyga, kto ma rację?

Ortofotomapa sama w sobie nie rozstrzyga sporu prawnego. Nie jest decyzją, protokołem ani orzeczeniem. Jej wartość polega na tym, że pokazuje stan uprawy w określonym momencie i pozwala wykonać analizę przestrzenną. To materiał, który może pomóc stronie lepiej uzasadnić swoje stanowisko, ale powinien być interpretowany razem z oględzinami, śladami żerowania, tropami, stanem uprawy, dokumentacją działek, terminami zgłoszenia oraz treścią protokołu.

W dobrze prowadzonej sprawie o szkody łowieckie liczy się kompletność. Ortofotomapa pokazuje obraz z góry. Inspekcja naziemna pozwala potwierdzić rodzaj uszkodzeń, ślady bytowania zwierzyny i stan roślin. Dokumenty formalne porządkują procedurę. Dopiero połączenie tych elementów daje mocny materiał do rozmowy o skali szkody.

Dlaczego warto działać szybko?

Szkoda łowiecka jest zjawiskiem dynamicznym. Uprawa może się regenerować, może zostać ponownie uszkodzona, może wejść w kolejną fazę rozwoju albo zostać zebrana. Na łąkach i pastwiskach uszkodzenia darni mogą zostać częściowo wyrównane. W kukurydzy obraz szkody może zmieniać się wraz ze wzrostem roślin i dojrzewaniem kolb. W rzepaku i zbożach część objawów może być po pewnym czasie mniej czytelna.

Dlatego przy większych szkodach najlepiej wykonać nalot możliwie szybko po ich stwierdzeniu. Daje to większą szansę na utrwalenie stanu uprawy w momencie, który ma znaczenie dla dalszych czynności. W sprawach o szacowanie szkód łowieckich czas jest często równie ważny jak sama technologia.

FAQ – ortofotomapa i szkody łowieckie