Przykład analizy szkód łowieckich w województwie podlaskim

Ocena szkód łowieckich w województwie podlaskim często wymaga uwzględnienia nie tylko rodzaju uprawy, ale również jej położenia względem lasów, zadrzewień, łąk, rowów oraz innych miejsc wykorzystywanych przez zwierzynę. Uszkodzenia mogą rozpoczynać się przy granicy pola, lecz następnie rozwijać się w głębi łanu w postaci przejść, niewielkich placów żerowania i rozproszonych fragmentów zniszczonej uprawy.

Szczególnym wyzwaniem są wysokie i zwarte uprawy, w których oględziny prowadzone wyłącznie z ziemi nie zawsze pokazują pełny zasięg szkody. Widoczne przy brzegu pola ślady mogą stanowić jedynie część problemu, natomiast większe uszkodzenia mogą znajdować się kilkadziesiąt lub kilkaset metrów dalej. Z tego względu analiza powinna obejmować cały układ pola, a nie tylko miejsca najłatwiej dostępne podczas przejścia.

Modelowy kazus terenowy: jelenie w kukurydzy na kiszonkę w powiecie sokólskim

Przykładem sytuacji charakterystycznej dla północno-wschodniej Polski może być szkoda w kukurydzy na kiszonkę położonej w rejonie powiatu sokólskiego. Uprawa graniczyła z kompleksem leśnym, a pierwsze ślady obecności zwierzyny były widoczne przy jednej z krawędzi pola. Z poziomu gruntu można było rozpoznać pojedyncze połamane rośliny i wydeptane przejścia, ale nie dawało to pełnej odpowiedzi na pytanie, jak daleko szkoda sięgała w głąb łanu.

Wewnątrz uprawy występowały nieregularne miejsca żerowania połączone wąskimi ścieżkami przemieszczania się zwierzyny. Część roślin była połamana lub przygnieciona, w innych miejscach widoczne były uszkodzenia kolb i lokalne przerzedzenia. Układ szkody nie tworzył jednego zwartego obszaru, lecz mozaikę mniejszych fragmentów rozciągniętych od obrzeża pola w kierunku jego centralnej części.

Sam obraz z drona nie powinien być podstawą do automatycznego przypisania szkody konkretnemu gatunkowi. Dlatego materiał lotniczy zostałby w takim przypadku zestawiony z inspekcją naziemną, podczas której analizuje się sposób uszkodzenia roślin, szerokość przejść, ślady racic, odchody oraz inne cechy pozwalające odróżnić żerowanie jeleni od szkód powodowanych przez dziki, sarny albo przejazdy maszyn.

Ortofotomapa umożliwia natomiast odtworzenie przestrzennej struktury szkody. Pozwala sprawdzić, czy uszkodzone fragmenty łączą się ze sobą, gdzie znajdują się główne wejścia zwierzyny, jak daleko szkoda sięga od granicy lasu oraz jaka część całej uprawy została objęta żerowaniem i wydeptywaniem. Jest to szczególnie istotne przy kukurydzy, ponieważ część uszkodzeń może być całkowicie niewidoczna z drogi lub brzegu pola.

Celem analizy nie jest zaznaczenie każdego jaśniejszego lub ciemniejszego fragmentu roślinności jako szkody łowieckiej. Różnice widoczne na ortofotomapie mogą wynikać również ze zmiennej obsady, zastoisk wody, jakości gleby, niedoborów składników pokarmowych, ścieżek technologicznych albo nierównomiernego rozwoju roślin. Dopiero połączenie obrazu całego pola z weryfikacją terenową pozwala wydzielić fragmenty, których wygląd i układ odpowiadają aktywności zwierzyny.

Więcej informacji o rozpoznawaniu uszkodzeń w tej uprawie znajduje się na stronie dotyczącej szkód łowieckich w kukurydzy. Strona regionalna pozostaje natomiast skoncentrowana na realizacji ekspertyz na terenie województwa podlaskiego, a nie na tworzeniu kolejnego ogólnego poradnika o jednej uprawie.

Co było najważniejsze przy ocenie takiej szkody?

Najważniejszym elementem byłoby określenie rzeczywistego rozmieszczenia uszkodzeń. Przy szkodzie rozproszonej nie należy ograniczać pomiaru do jednego obrysu obejmującego również zdrowe części uprawy. Poszczególne miejsca żerowania i wydeptywania powinny zostać rozpoznane w odniesieniu do przebiegu rzędów, wejść zwierzyny oraz całej powierzchni pola.

Drugim istotnym elementem jest odróżnienie roślin całkowicie zniszczonych od tych, które zostały uszkodzone częściowo. Połamana roślina, uszkodzona kolba i wydeptany fragment łanu mogą w różny sposób wpływać na plon. Z tego względu sama powierzchnia widocznego śladu nie zawsze jest wystarczająca do określenia poziomu uszkodzenia.

Trzecim elementem jest zachowanie materiału pokazującego stan uprawy przed zbiorem lub wykonaniem prac, które mogą zatrzeć ślady. Ekspertyza oparta na ortofotomapie, zdjęciach terenowych i opisanej metodyce pozwala uporządkować materiał oraz przedstawić rozmieszczenie szkody w odniesieniu do całej działki.

Tak prowadzone szacowanie szkód łowieckich dronem może być szczególnie przydatne w województwie podlaskim przy dużych, wysokich albo trudno dostępnych uprawach. Nalot zapewnia widok całego pola, natomiast inspekcja naziemna służy potwierdzeniu charakteru uszkodzeń i ogranicza ryzyko błędnego zakwalifikowania zmian niezwiązanych ze zwierzyną.

Sytuacje wymagające dokładniejszej dokumentacji w województwie podlaskim

Dokładniejsze rozpoznanie szkody jest uzasadnione szczególnie wtedy, gdy jej kształt, zasięg albo sprawca nie są jednoznaczne podczas zwykłych oględzin. W praktyce dotyczy to między innymi:

• rozproszonych szkód powodowanych przez jelenie w kukurydzy, zbożach i uprawach paszowych,
• uszkodzeń ukrytych wewnątrz wysokiego łanu i niewidocznych z obrzeża pola,
• szkód występujących przy granicy lasów, zadrzewień, łąk, rowów i nieużytków,
• konieczności odróżnienia żerowania zwierzyny od ścieżek technologicznych, zastoisk wodnych i słabszego wzrostu roślin,
• rozbieżności dotyczących powierzchni uszkodzonej albo procentu uszkodzenia uprawy,
• pól o nieregularnym kształcie, na których szkoda występuje w wielu oddzielnych fragmentach.

Do wstępnego uporządkowania danych dotyczących areału, poziomu uszkodzeń, plonu i wartości uprawy może służyć kalkulator szkód łowieckich. Wynik kalkulatora ma charakter orientacyjny i powinien być oparty na możliwie rzetelnie określonej powierzchni oraz rzeczywistym poziomie uszkodzenia.

Ekspertyza Sky Agro Tech łączy dane z nalotu z oględzinami naziemnymi, dzięki czemu pokazuje zarówno rozmieszczenie szkody, jak i cechy istotne dla jej prawidłowej interpretacji. W przypadku województwa podlaskiego takie podejście pozwala dokumentować szkody występujące przy kompleksach leśnych, na dużych areałach oraz w uprawach, w których część uszkodzeń pozostaje niewidoczna podczas oceny prowadzonej wyłącznie z poziomu ziemi.