Przykład analizy szkód łowieckich w województwie śląskim

Województwo śląskie kojarzy się przede wszystkim z przemysłem i silną urbanizacją, ale w wielu jego częściach nadal występują zwarte obszary rolnicze, szczególnie na terenach bardziej oddalonych od głównych aglomeracji. W praktyce terenowej szkody łowieckie w województwie śląskim często mają charakter mozaikowy: występują na polach położonych pomiędzy zabudową, drogami lokalnymi, zadrzewieniami, nieużytkami i mniejszymi kompleksami leśnymi.

Taki układ przestrzenny powoduje, że szkody nie zawsze są łatwe do jednoznacznego opisania. Zwierzyna może wchodzić w uprawę z kilku kierunków, korzystać z osłon terenowych, rowów, zakrzaczeń albo nieużytkowanych fragmentów gruntu. Jednocześnie na polu mogą być widoczne ślady przejazdów, dojść, użytkowania sąsiednich gruntów lub lokalnego zagęszczenia roślin. Dlatego przy zbożach jarych szczególne znaczenie ma odróżnienie rzeczywistych szkód łowieckich od zwykłych śladów użytkowania terenu.

Kazus terenowy: szkody od dzików w jęczmieniu jarym w powiecie raciborskim

Przykładem może być analiza szkód w uprawie jęczmienia jarego położonej w powiecie raciborskim. Powierzchnia objęta analizą wynosiła 22,6 ha. Nalot wykonano w lipcu 2025 r., czyli w okresie, w którym jęczmień jest już dobrze rozwinięty, a miejsca wydeptywania, przejścia przez łan, lokalne przerzedzenia i uszkodzenia mechaniczne są możliwe do rozpoznania na tle całej uprawy.

Głównym sprawcą szkód były dziki. Charakter uszkodzeń odpowiadał typowej aktywności tego gatunku w zbożach jarych: widoczne były przejścia przez łan, punktowe wyłożenia roślin, lokalne naruszenia struktury uprawy oraz miejsca, w których zwierzyna zatrzymywała się dłużej. Nie był to jednak układ rozległego zniszczenia powierzchni. Szkody od dzików w jęczmieniu jarym występowały w kilku mniejszych ogniskach, połączonych śladami przemieszczania się przez pole.

Kluczowym problemem była ocena szkody w krajobrazie silnie pociętym elementami użytkowania terenu. Część śladów widocznych z ziemi mogła przypominać zwykłe dojścia, przejazdy lub fragmenty wyłożone wskutek lokalnych warunków pogodowych. Analiza z nalotu pozwoliła sprawdzić, czy widoczne uszkodzenia tworzą logiczny układ odpowiadający przemieszczaniu się dzików, czy są jedynie pojedynczymi, przypadkowymi zaburzeniami w łanie.

Opracowanie wykonano z materiału o rozdzielczości około 1,5 cm/px. Przy powierzchni 22,6 ha taka szczegółowość była uzasadniona, ponieważ pozwoliła dokładnie odczytać przebieg przejść, miejsca punktowego uszkodzenia łanu oraz ich relację do zadrzewień, nieużytków i obrzeży pola. W tym przypadku najważniejsze było nie tyle samo wskazanie powierzchni uszkodzonej, ile ustalenie, które ślady odpowiadały rzeczywistej aktywności zwierzyny.

Tego typu szacowanie szkód łowieckich dronem w województwie śląskim jest szczególnie przydatne tam, gdzie pola funkcjonują w mozaice zabudowy, dróg, zadrzewień i nieużytków. Ekspertyza z nalotu pozwala pokazać, czy szkoda w jęczmieniu jarym ma związek z przemieszczaniem się zwierzyny, czy wymaga ostrożniejszej interpretacji ze względu na inne ślady użytkowania terenu.

Wnioski z analizy

W analizowanym przypadku najważniejsze było odczytanie kierunku i logiki przemieszczania się dzików przez uprawę. Szkoda nie miała charakteru dużego, zwartego płatu, lecz układała się w ciąg mniejszych uszkodzeń połączonych przejściami przez łan. Taki obraz jest istotny, ponieważ pojedyncze wyłożone miejsca mogłyby zostać błędnie potraktowane jako uszkodzenia przypadkowe.

Przy jęczmieniu jarym w krajobrazie mozaikowym szczególnie ważne jest rozróżnienie śladów zwierzyny od śladów człowieka i maszyn. Droga dojazdowa, ścieżka przy granicy pola, przejazd technologiczny albo lokalne położenie łanu nie oznaczają jeszcze szkody łowieckiej. Dopiero powtarzalność uszkodzeń, ich nieregularny przebieg i powiązanie z osłonami terenowymi pozwalają ocenić, czy szkoda ma typową morfologię związaną z dzikami.

Dokumentacja szkód łowieckich z drona pozwoliła uporządkować sytuację, w której z poziomu gruntu widoczne były liczne drobne ślady, ale nie wszystkie miały takie samo znaczenie. W efekcie można było oddzielić miejsca faktycznego uszkodzenia łanu od śladów pobocznych, które nie powinny automatycznie zwiększać powierzchni szkody.

Przy wstępnej ocenie skali uszkodzeń pomocny może być również kalkulator szkód łowieckich, który porządkuje dane dotyczące powierzchni uprawy i poziomu uszkodzeń. W przypadku pól położonych w krajobrazie mozaikowym wynik liczbowy warto jednak zawsze zestawić z przebiegiem śladów w terenie, ponieważ nie każde zaburzenie łanu ma charakter szkody łowieckiej.

Najczęściej spotykane problemy przy szkodach łowieckich w województwie śląskim

W województwie śląskim szczególne znaczenie mają szkody występujące na polach położonych pomiędzy zabudową, zadrzewieniami, drogami i nieużytkami:

• szkody od dzików w jęczmieniu jarym w województwie śląskim, widoczne jako przejścia, punktowe wyłożenia i lokalne uszkodzenia łanu,
• szkody łowieckie w zbożach jarych na polach położonych w mozaice zabudowy, zadrzewień i nieużytków,
• dokumentacja szkód łowieckich z drona w krajobrazie rolniczo-zurbanizowanym,
• problemy z odróżnieniem śladów zwierzyny od przejazdów, dojść i zwykłego użytkowania terenu,
• ekspertyza szkód łowieckich w zbożach na małych i średnich polach województwa śląskiego,
• szacowanie szkód łowieckich w jęczmieniu jarym, gdzie uszkodzenia mają układ punktowy i korytarzowy.

W takich sytuacjach ekspertyza z nalotu Sky Agro Tech pozwala przedstawić szkodę w sposób dopasowany do realiów regionu: z uwzględnieniem nie tylko samego pola, ale również otoczenia, z którego zwierzyna korzysta podczas przemieszczania się. Dla rolnika oznacza to dokumentację bardziej czytelną niż pojedyncze zdjęcia wykonane z ziemi, ponieważ pokazuje, które ślady mają znaczenie dla oceny szkody, a które są jedynie elementem codziennego użytkowania terenu.