Przykład analizy szkód łowieckich w województwie kujawsko-pomorskim

Województwo kujawsko-pomorskie należy do regionów o silnie rolniczym charakterze. W strukturze upraw dużą rolę odgrywają zboża, kukurydza, rzepak, buraki cukrowe oraz rośliny paszowe. Z punktu widzenia szkód łowieckich szczególnie istotne są uprawy prowadzone na większych, otwartych areałach, ale jednocześnie sąsiadujące z zadrzewieniami, ciekami wodnymi, nieużytkami lub kompleksami leśnymi. W takich miejscach szkody mogą rozwijać się stopniowo i nie zawsze są widoczne w pełnym zakresie podczas zwykłego przejścia po polu.

W praktyce terenowej w tym regionie często pojawia się problem rozproszonego charakteru uszkodzeń. Dotyczy to zwłaszcza kukurydzy, w której dziki mogą powodować szkody zarówno na etapie wcześniejszego wzrostu, jak i w późniejszej fazie dojrzewania kolb. Część uszkodzeń jest wtedy widoczna na obrzeżach pola, ale istotna część może znajdować się wewnątrz łanu, poza bezpośrednim zasięgiem oceny prowadzonej wyłącznie z poziomu gruntu.

Kazus terenowy: kukurydza w powiecie rypińskim

Jako przykład można wskazać analizę szkód w uprawie kukurydzy na terenie powiatu rypińskiego. Powierzchnia objęta analizą wynosiła 118,4 ha. Nalot wykonano we wrześniu 2024 r., czyli w okresie, w którym kukurydza jest już na tyle rozwinięta, że część szkód powodowanych przez dziki może być trudna do pełnego rozpoznania z poziomu gruntu. Wysoki łan ogranicza widoczność, a uszkodzenia położone dalej od skraju pola często ujawniają się dopiero po analizie materiału z powietrza.

Charakter szkód był typowy dla żerowania dzików w kukurydzy. Widoczne były fragmenty z połamanymi roślinami, miejscowe wyłożenia łanu, ślady wejść od strony osłon terenowych oraz obszary, w których zwierzyna wyjadała kolby i przemieszczała się wzdłuż rzędów. Szkody nie tworzyły jednego zwartego płatu. Występowały punktowo i pasowo, a ich układ wskazywał na wielokrotne wchodzenie zwierzyny w uprawę z kilku kierunków.

Przy takiej powierzchni istotne było nie tylko potwierdzenie samego faktu występowania szkód, ale również uporządkowanie ich przestrzennego rozmieszczenia. Ortofotomapa pozwoliła oddzielić fragmenty rzeczywiście uszkodzone przez dziki od miejsc, w których nierówność łanu mogła wynikać z różnic glebowych, lokalnego uwilgotnienia albo naturalnej zmienności wzrostu kukurydzy. W uprawach kukurydzy takie rozróżnienie ma duże znaczenie, ponieważ sama obecność połamanych roślin na skraju pola nie zawsze pokazuje rzeczywisty zakres szkody.

Rozdzielczość opracowania wynosiła około 2,5 cm/px, co przy tym areale było praktycznym kompromisem między szczegółowością materiału a możliwością sprawnego objęcia analizą całej powierzchni. Taki poziom dokładności pozwolił uchwycić ogólny układ szkód, kierunki wejść zwierzyny oraz większe skupiska uszkodzeń, bez sztucznego zawężania oceny tylko do fragmentów najłatwiej dostępnych podczas oględzin pieszych.

Tego typu szacowanie szkód łowieckich dronem w województwie kujawsko-pomorskim jest szczególnie przydatne przy większych uprawach kukurydzy, gdzie szkoda może być rozciągnięta na znacznym obszarze i jednocześnie częściowo ukryta wewnątrz łanu. Nalot pozwala pokazać nie tylko pojedyncze miejsca żerowania, ale również ich wzajemne położenie i skalę względem całej uprawy.

Wnioski z analizy

W przypadku kukurydzy ocena szkód wyłącznie z ziemi może prowadzić do zaniżenia albo zawężenia obrazu uszkodzeń. Dotyczy to zwłaszcza dużych pól, na których dziki nie ograniczają się do skrajnych fragmentów uprawy, lecz przemieszczają się w głąb łanu. Materiał z nalotu pozwala objąć analizą całą powierzchnię i wskazać, czy szkody są skupione, rozproszone, pasowe czy punktowe.

W analizowanym przypadku ważne było również odróżnienie typowych szkód łowieckich od naturalnych różnic w rozwoju kukurydzy. Nie każda nierówność w łanie oznacza szkodę od zwierzyny. Dlatego w ekspertyzie znaczenie ma nie tylko obraz z drona, ale także interpretacja oparta na morfologii szkód, układzie pola, sąsiedztwie osłon terenowych oraz charakterystycznych śladach żerowania.

Ekspertyza z nalotu nie zastępuje formalnego szacowania szkody, ale może stanowić bardzo wartościowy materiał pomocniczy. Ułatwia rozmowę z kołem łowieckim, pozwala uporządkować dokumentację i ogranicza ryzyko, że część szkody zostanie pominięta tylko dlatego, że nie była widoczna z poziomu ścieżki przejścia przez pole.

Przy wstępnej ocenie, czy warto wykonać dokumentację z nalotu, pomocny może być także kalkulator szkód łowieckich. Pozwala on uporządkować podstawowe informacje o powierzchni uprawy i skali uszkodzeń, ale nie zastępuje oceny terenowej ani analizy ortofotomapy.

Najczęściej spotykane problemy przy szkodach łowieckich w kujawsko-pomorskim

W praktyce województwa kujawsko-pomorskiego szczególnie często znaczenie mają następujące sytuacje:

• szkody w kukurydzy powodowane przez dziki, obejmujące łamanie roślin, wyjadanie kolb, wyłożenia łanu i przejścia wewnątrz uprawy,
• szkody w zbożach powodowane przez jeleniowate, widoczne jako zgryzanie, wydeptywanie i lokalne przerzedzenia łanu,
• szkody w rzepaku powodowane przez sarny, szczególnie w miejscach sąsiadujących z zadrzewieniami i nieużytkami,
• rozbieżności między powierzchnią zgłoszoną a rzeczywistym układem uszkodzeń widocznym na ortofotomapie,
• trudności w ocenie szkód na dużych areałach, gdzie przejście całej uprawy pieszo jest czasochłonne i nie daje pełnego obrazu sytuacji.

W takich przypadkach analiza z drona pozwala przejść od ogólnego stwierdzenia, że szkoda wystąpiła, do bardziej uporządkowanego pokazania jej zasięgu. Ma to znaczenie zarówno dla rolnika, jak i dla podmiotów uczestniczących w procedurze szacowania, ponieważ materiał przestrzenny ogranicza dowolność interpretacji i pozwala odnieść się do całej uprawy.

Rolnik, który chce rzetelnie udokumentować szkody łowieckie w kukurydzy, zbożach lub rzepaku, powinien zadbać o materiał pokazujący nie tylko pojedyncze ślady żerowania, ale także ich rozmieszczenie względem całego pola. W tym zakresie ekspertyza z nalotu Sky Agro Tech może być praktycznym wsparciem przy ocenie skali szkody, przygotowaniu dokumentacji i rozmowie z kołem łowieckim.