Do kogo zgłosić szkodę łowiecką?

W typowej sytuacji, gdy uprawa znajduje się w obwodzie łowieckim, a szkodę spowodowały dziki, jelenie, daniele lub sarny, wniosek składa się do dzierżawcy lub zarządcy obwodu łowieckiego. Najczęściej jest to koło łowieckie, ale nie zawsze. Sama bliskość lasu nie wskazuje właściwego koła.

Jeśli nie znasz adresata, sprawdź numer obwodu i jego dzierżawcę lub zarządcę w urzędzie gminy, odpowiednim zarządzie okręgowym Polskiego Związku Łowieckiego albo u podmiotu prowadzącego wykaz obwodów. Ustal również aktualny adres korespondencyjny lub e-mail do przyjmowania wniosków.

Ile czasu jest na zgłoszenie szkody łowieckiej?

Standardowy termin wynosi 3 dni od dnia stwierdzenia szkody. Wynika to z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Środowiska z 16 kwietnia 2019 r. Liczy się moment stwierdzenia uszkodzeń, a nie dowolnie wybrany dzień późniejszych oględzin pola. Nie czekaj na oszacowanie całej powierzchni – zgłoszenie można przygotować na podstawie dostępnych danych.

Wyjątek dla szkód wyrządzonych przez dziki na łąkach i pastwiskach: w okresie wegetacyjnym również obowiązują 3 dni. Poza okresem wegetacyjnym szkodę trzeba zgłosić na tyle wcześnie, aby można ją było oszacować przed przywróceniem uszkodzonego terenu do stanu pierwotnego, przed rozpoczęciem wegetacji.

Co powinien zawierać wniosek o szacowanie szkody łowieckiej?

Ustawa wskazuje podstawowe dane, które powinny znaleźć się we wniosku (art. 46 ust. 4). Numer działki ewidencyjnej, oznaczenie obrębu i zdjęcia nie są osobno wymienione w ustawie jako obowiązkowe elementy wniosku. Wskazanie miejsca szkody jest jednak wymagane, dlatego należy opisać je na tyle dokładnie, aby można było ustalić lokalizację uszkodzeń. Numery działek, mapa i zdjęcia są pomocne, lecz nie zastępują ustawowych danych. Nie trzeba sporządzać długiego uzasadnienia ani własnej wyceny odszkodowania.

W zakończeniu dokumentu poproś o oszacowanie szkody i powiadomienie o terminie odpowiednich czynności. Jeśli nie znasz dokładnej powierzchni uszkodzeń, zaznacz, że jest szacunkowa. Nie wpisuj niezweryfikowanej powierzchni ani nie wskazuj gatunku zwierzęcia jako pewnego, jeśli nie masz podstaw.

Gotowy wzór zgłoszenia szkody łowieckiej (PDF) jest dostępny w bibliotece dokumentów. Szczegółowy opis poszczególnych pól formularza znajdziesz w artykule „Wniosek o szacowanie szkody łowieckiej – co musi zawierać?”.

Jak zgłosić szkodę łowiecką online lub na papierze?

Wniosek można złożyć w postaci papierowej albo elektronicznej. W przypadku zgłoszenia online praktycznym sposobem jest wysłanie go e-mailem na potwierdzony adres właściwego dzierżawcy, zarządcy lub organu. Nie istnieje obowiązek korzystania z jednego ogólnopolskiego formularza internetowego do zgłaszania wszystkich szkód łowieckich.

1. Sprawdź właściwego adresata i jego aktualny adres do korespondencji.
2. Wpisz wszystkie wymagane dane we wniosku. W e-mailu podaj czytelny temat, np. „Wniosek o szacowanie szkody łowieckiej – działka nr …, gmina …”.
3. Dołącz, jeśli je masz, zdjęcia uszkodzeń i mapę działki.
4. Zachowaj kopię pisma, wysłanego e-maila z załącznikami i ewentualne potwierdzenie odbioru. Przy doręczeniu osobistym poproś o potwierdzenie przyjęcia na kopii, a przy wysyłce pocztowej zachowaj dowód nadania i doręczenia.

Czy wystarczy telefon do koła łowieckiego? Nie należy traktować samej rozmowy telefonicznej jako zamiennika wymaganego wniosku w postaci papierowej lub elektronicznej. Telefon pomaga ustalić kontakt i termin, ale nie zastępuje dokumentu, którego treść i datę można wykazać.

Jak udokumentować szkodę przed oględzinami?

Zdjęcia nie zastępują formalnego wniosku, ale mogą być pomocne, jeśli później pojawią się wątpliwości co do miejsca, zakresu albo przyczyny uszkodzeń. Dokumentację najlepiej wykonać możliwie szybko po stwierdzeniu szkody.

• Zrób zdjęcia ogólne pola, fragmentów uszkodzonych i miejsc nieuszkodzonych.
• Fotografuj szczegóły: tropy, odchody, ślady żerowania, wydeptania, wyłamania, buchtowanie.
• Zapisz datę zdjęć, numer działki i miejsca, w których je wykonano; pomocny bywa prosty szkic lub oznaczenie punktów na mapie.
• Nie usuwaj oryginałów zdjęć. Jeśli szkoda się powiększa, dokumentuj kolejne zmiany oddzielnie.

Na dużej powierzchni, zwłaszcza w wysokiej kukurydzy lub przy rozproszonych szkodach, fotografia wykonana z brzegu pola może nie pokazywać całości zniszczeń. Dokumentacja przestrzenna jest wówczas przydatnym uzupełnieniem, ale wymaga weryfikacji w terenie.

Co dzieje się po zgłoszeniu? Oględziny, protokół i szacowanie ostateczne

Oględziny szkody łowieckiej

W standardowej procedurze zespół składa się z przedstawiciela wojewódzkiego ośrodka doradztwa rolniczego, przedstawiciela dzierżawcy lub zarządcy obwodu oraz właściciela albo posiadacza gruntów rolnych. Oględziny powinny odbyć się niezwłocznie, nie później niż w ciągu 7 dni od otrzymania wniosku. O ich terminie dzierżawca lub zarządca zawiadamia poszkodowanego i właściwy ODR nie później niż przed upływem 3 dni od otrzymania wniosku.

Podczas oględzin ustala się m.in. gatunek zwierzyny, rodzaj, stan i jakość uprawy, obszar całej uprawy, szacunkowy obszar uszkodzeń oraz szacunkowy procent zniszczenia. Wyniki zapisuje się w protokole wraz ze szkicem sytuacyjnym. Niestawiennictwo poszkodowanego lub przedstawiciela ODR nie wstrzymuje szacowania, dlatego warto pilnować zawiadomień.

Protokół i zastrzeżenia

Przed podpisaniem protokołu sprawdź oznaczenie działki, rodzaj uprawy, powierzchnię, procent uszkodzenia i szkic. Jeśli coś się nie zgadza, wnieś konkretne zastrzeżenia wraz z uzasadnieniem. Możesz wskazać np. pominięty fragment pola, błędną powierzchnię, niewłaściwy procent zniszczenia lub wątpliwości dotyczące gatunku zwierzyny. Zastrzeżenia przewidziano zarówno przy oględzinach, jak i przy szacowaniu ostatecznym.

Więcej praktycznych przykładów: Protokół szacowania szkód łowieckich – najczęstsze błędy.

Szacowanie ostateczne i zawiadomienie o zbiorze

Co do zasady szacowanie ostateczne odbywa się najpóźniej w dniu zbioru, przed zebraniem uszkodzonej uprawy. Właściciel lub posiadacz gruntu ma obowiązek pisemnie powiadomić dzierżawcę albo zarządcę o planowanym terminie zbioru 7 dni przed zamierzonym zbiorem (art. 46c ust. 3). To odrębny obowiązek – samo wcześniejsze zgłoszenie szkody go nie zastępuje.

W pewnych przypadkach nie przeprowadza się osobno oględzin: odbywa się tylko szacowanie ostateczne. Dotyczy to szkód w płodach rolnych, szkód spowodowanych przez dziki na łąkach i pastwiskach oraz szkód w uprawach powstałych i zgłoszonych bezpośrednio przed zbiorem lub podczas zbioru. W tych sytuacjach ustawa przewiduje szacowanie ostateczne w ciągu 7 dni od otrzymania wniosku.

Szczegółowy przebieg obu etapów znajdziesz w artykule „Procedura szacowania szkód łowieckich – terminy i zasady”.

Dlaczego powierzchnia uszkodzeń i procent zniszczenia są tak ważne?

Przy szacowaniu odróżnia się powierzchnię całej uprawy, powierzchnię uprawy uszkodzonej oraz procent zniszczenia na tym obszarze. Powierzchnia zredukowana powstaje przez pomnożenie powierzchni uszkodzonej przez procent zniszczenia wyrażony jako ułamek. Dalej uwzględnia się plon, odpowiednią cenę i – gdy przepisy tego wymagają – nieponiesione koszty zbioru, transportu i przechowywania.

Rozporządzenie dopuszcza wykorzystywanie przy pomiarach m.in. GNSS, GIS oraz zdjęć z drona. Metody te mogą pomagać w ustalaniu powierzchni, lecz nie zastępują sprawdzenia w terenie, co rzeczywiście spowodowało uszkodzenia. Szerzej: jak oblicza się powierzchnię zredukowaną. Pomocniczo można też skorzystać z kalkulatora szkód łowieckich.

Jak odwołać się od protokołu i kiedy następuje wypłata odszkodowania?

Jeżeli nie zgadzasz się z ustaleniami oględzin albo szacowania ostatecznego w podstawowym trybie, możesz złożyć odwołanie do nadleśniczego Lasów Państwowych właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody. Zgodnie z art. 46d Prawa łowieckiego termin na odwołanie wynosi 7 dni od dnia podpisania odpowiedniego protokołu.

Po odwołaniu nadleśniczy wykonuje odpowiednie oględziny lub szacowanie ostateczne niezwłocznie, najpóźniej w ciągu 7 dni od otrzymania odwołania. Następnie ustala odszkodowanie w drodze decyzji, zasadniczo wydawanej w ciągu 14 dni od otrzymania protokołów. Osoba niezadowolona z decyzji może w terminie 3 miesięcy od jej doręczenia wystąpić z powództwem do właściwego sądu.

W odwołaniu wskaż, które ustalenia kwestionujesz, dlaczego i jakimi materiałami je uzasadniasz. Wzór pomocniczy znajduje się w bibliotece pism i protokołów. W sprawach z odpowiedzialnością Skarbu Państwa albo w szczególnych obwodach mogą obowiązywać odrębne rozwiązania organizacyjne – właściwy tryb ustal przed złożeniem odwołania.